Ministarstvo za ljudska i manjinska prava izdalo je saopštenje povodom pisanja štampe na temu prijavljivanja sveštenika-stranca u Crnoj Gori, a u vezi sa odredbama Zakona o strancima ("Sl. list CG", br. 56/2014, 28/2015 i 16/2016) i Zakona o pravnom položaju vjerskih zajednica ("Sl. list SRCG", br. 9/77, 26/77 - ispr., 29/89 - dr. zakon i 39/89 - dr. zakon i "Sl. list RCG", br. 27/94 - dr. zakon i 36/2003 - odluka US).
Naime, u odgovoru ministra unutrašnjih poslova mitropolitu crnogorsko-primorskom navedeno je da je strancu koji ispunjava uslove iz člana 42 Zakona o strancima, kao dokaz o opravdanosti zahtjeva potrebno da priloži potvrdu da je vjerska zajednica u kojoj namjerava da obavlja vjerski obred i vjerske poslove prijavila djelovanje i sjedište u Crnoj Gori, u skladu sa propisima kojima se uređuje pravni položaj vjerskih zajednica. Potom je ministar Danilović naveo da Mitropolija crnogorsko-primorska, prema Zakonu o pravnom položaju vjerskih zajednica, nema obavezu da se prijavi, što znači da ta prijava nije potrebna strancu koji želi da obavlja vjerske poslove i obrede u Mitropoliji crnogorsko-primorskoj. Dakle, to nikako ne znači da stranac-sveštenik ne mora da se uopšte prijavi, kako je sugerisano u naslovu ovog teksta. Stranac-sveštenik ili vjerski službenik mora da se prijavi u skladu sa Zakonom o strancima.
Ministarstvo smatra da je sporno tumačenje da za Mitropoliju crnogorsko-primorsku i ostale pravoslavne eparhije Srpske pravoslavne crkve koje djeluju u Crnoj Gori ne postoji obaveza prijavljivanja osnivanja iz člana 2, stav 2, Zakona o pravnom položaju vjerskih zajednica. Zakon o pravnom položaju vjerskih zajednica u Crnoj Gori iz 1977. godine je u članu 2 propisao obavezu prijavljavanja osnivanja ili prestanka rada vjerske zajednice, odnosno njenog organa ili organizacije.
U ministrovom odgovoru je navedeno da su u vrijeme donošnja i stupanja na snagu ovog Zakona Mitropolija crngorsko-primorska sa sjedištem u Cetinju i ostale pravoslavne eparhije SPC postojale i zakonito djelovale u Crnoj Gori, i da je njihov pravni subjektivitet ovim Zakonom samo potvrđen.
No, takva odredba o potvrđivanju ne postoji u ovom Zakonu. Čak i da postoji, ona se mogla odnositi samo na tadašnju Mitropoliju crnogorsko-primorsku. U Crnoj Gori je 1977. godine postojala Mitropolija crnogorsko-primorska, ali nije postojala Eparhija budimljansko-nikšićka koja je osnovana 2001. godine. Arhijerejsko namjesništvo pljevaljsko je tada bilo u nadležnosti Mitropolije dabro-bosanske, a Eparhija mileševska je osnovana 1992. godine. S obzirom na to da su Eparhija budimljansko-nikšićka i Eparhija mileševska osnovane nakon 1977. godine, one su u skladu sa članom 2 stav 2 Zakona o pravnom položaju vjerskih zajednica bile dužne da se u roku od 15 dana prijave opštinskom organu uprave nadležnom za unutrašnje poslove.
One to nijesu uradile. Zato je strancima-sveštenicima koji namjeravaju da obavljaju vjerski obred i vjerske poslove u ovim eparhijama ili njihovim organima ili organizacijama na području Crne Gore, u skladu sa Zakonom o strancima, neophodna potvrda da su ove vjerske zajednice prijavile osnivanje i sjedište u Crnoj Gori. To se, izuzev sjedišta, odnosi i na Mitropoliju crnogorsko-primorsku jer je ona od 1977. godine mijenjala svoje organe i organizacije. Pored toga, od 1977. godine promijenilo se nekoliko država i pravnih poredaka, a Crna Gora je od 2006. godine nezavisna država. U tom vremenu su sve vjerske zajednice u Crnoj Gori mijenjale unutrašnje ustrojstvo. To je dovelo do obaveze da se vjerske zajednice ponovo prijave u skladu sa Zakonom. To su, na primjer, Barska nadbiskupija, Kotorska biskupija i Islamska zajednica uradile 2010. i 2011. godine. I pored očite zakonske obaveze, Mitropolija, eparhije i organizacioni djelovi SPC u Crnoj Gori to nijesu uradili i zato njihovi stranci-sveštenici od nadležnog ministarstva ne mogu dobiti potvrdu da su ove vjerske zajednice prijavile osnivanje i sjedište u Crnoj Gori.
Pogrešna je tvrdnja da je Zakon o pravnom položaju vjerskih zajednica kao i prethodni zakoni samo priznao nespornu istorijsku činjenicu da su određene crkve i vjerske zajednice tokom istorije bile prisutne i da su postojale i djelovale u skladu sa zakonima, kaže se u saopštenju.
U Zakonu o pravnom položaju vjerskih zajednica nema odredbi koje se bave utvrđivanjem ni potvrđivanjem istorijskih činjenica, niti time koje su crkve i vjerske zajednice djelovale u Crnoj Gori kroz istoriju. Mitropolija i eparhije SPC u Crnoj Gori imaju status pravnog lica, ali je važno reći da su pravni subjektivitet dobile na osnovu drugih zakona, a ne na osnovu Zakona o pravnom položaju vjerskih zajednica, jer nijesu prijavljene u skladu s ovim Zakonom. To potvrđuje i zvanična evidencija Ministarstva unutrašnjih poslova prema kojoj su u Crnoj Gori, u skladu sa Zakonom o pravnom položaju vjerskih zajednica, prijavljene 23 vjerske zajednice među kojima nema Mitropolije, eparhija i drugih organa ili organizacija SPC. Zato bi bilo dobro da se prilikom utvrđivanja karaktera pravnog subjektiviteta Mitropolije, eparhija i ostalih organizacija SPC u Crnoj Gori prvo uvaži registar Ministarstva unutrašnjih poslova.
Izvor: Vebsajt Ministarstva za ljudska i manjinska prava, 25.08.2016.